ขอแจ้งความคืบหน้าการพิจารณาร่างพระราชบัญญัติบริหารจัดการเพื่ออากาศสะอาด พ.ศ. …. โดยคณะกรรมาธิการร่วมกันเพื่อพิจารณาร่างพระราชบัญญัติดังกล่าว ซึ่งได้ออกแถลงการณ์เมื่อวันที่ 3 และ 10 พฤศจิกายน 2569 เพื่อชี้แจงความคืบหน้าการพิจารณาร่างพระราชบัญญัติฯ โดยสามารถหาข้อยุติร่วมกันได้แล้วรวมทั้งสิ้น 13 ประเด็น โดยมีสาระสำคัญสรุปได้ ดังนี้
- การขยายเวลาบังคับใช้หมวดกองทุนอากาศสะอาด กำหนดให้หมวดกองทุนมีผลใช้บังคับเมื่อพ้น 1 ปีนับแต่วันประกาศในราชกิจจานุเบกษา เพื่อให้หน่วยงานที่เกี่ยวข้องมีเวลาเตรียมความพร้อมในการจัดตั้งคณะกรรมการและวางหลักเกณฑ์การดำเนินงาน รวมถึงดำเนินการตามขั้นตอนเกี่ยวกับกองทุนหมุนเวียนให้ถูกต้อง
- การปรับปรุงนิยามกลุ่มเปราะบาง ปรับขอบเขตให้มุ่งเน้นผู้ทำงานกลางแจ้งที่มีโอกาสสัมผัสมลพิษทางอากาศอย่างต่อเนื่อง เพื่อให้การคุ้มครองตรงกับกลุ่มเป้าหมายมากขึ้น
- การยกเลิกข้อบังคับให้เกษตรกรติดตั้งระบบตรวจวัดมลพิษ ตัดข้อกำหนดการติดตั้งระบบตรวจวัดมลพิษในพื้นที่เกษตรกรรม เพื่อลดภาระต้นทุนและไม่สร้างภาระเกินความจำเป็นแก่เกษตรกร
- การป้องกันการจัดเก็บค่าธรรมเนียมซ้ำซ้อน เพิ่มหลักเกณฑ์ป้องกันการจัดเก็บค่าธรรมเนียมซ้ำซ้อนทั้งระหว่างระดับผลิตภัณฑ์กับระดับประเภทกิจการ และกับกฎหมายอื่นที่เกี่ยวข้อง เช่น กองทุนน้ำมันเชื้อเพลิง
- การแต่งตั้งเจ้าพนักงานอากาศสะอาด ยกเลิกการกำหนดให้ผู้บริหารองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นเป็นเจ้าพนักงานโดยอัตโนมัติ และปรับเป็นระบบการแต่งตั้งโดยรัฐมนตรี เพื่อให้มีหลักเกณฑ์การปฏิบัติงานและการตรวจสอบที่ชัดเจน โดยยังคงบทบาทการมีส่วนร่วมขององค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น
- การจัดการยานพาหนะสิ้นสภาพการใช้งาน ตัดมาตรา 98 ออก เนื่องจากกรมการขนส่งทางบกไม่มีอำนาจนำยานพาหนะสิ้นสภาพเข้าสู่ระบบจัดการซากโดยตรง และมีหน่วยงานอื่นรับผิดชอบเรื่องอายุการใช้งานอยู่แล้ว โดยให้มุ่งเน้นการกำกับดูแลการปล่อยมลพิษจากยานพาหนะเป็นสำคัญ
- การเพิ่มสัดส่วนภาคธุรกิจในคณะกรรมการอากาศสะอาดจังหวัด เพิ่มมาตรา 40 (6/1) กำหนดให้มีกรรมการจากองค์กรธุรกิจเอกชนได้ไม่เกิน 2 คน เพื่อส่งเสริมการมีส่วนร่วมของภาคธุรกิจ
- การปรับลดบทลงโทษทางอาญาของผู้ปล่อยมลพิษ ปรับอัตราโทษเป็นไม่เกิน 25 ล้านบาท สำหรับการกระทำความผิดครั้งแรก และไม่เกิน 50 ล้านบาท สำหรับการกระทำความผิดซ้ำ โดยศาลสามารถใช้ดุลพินิจในการกำหนดโทษได้
- การเปลี่ยนประธานคณะกรรมการอากาศสะอาดจังหวัด กำหนดให้ผู้ว่าราชการจังหวัดเป็นประธานคณะกรรมการอากาศสะอาดจังหวัด
- การตรวจสอบโครงการที่ก่อมลพิษ ปรับเนื้อหามาตรา 76 และมาตรา 77 เพื่อคงประโยชน์ของมาตรา 78 และมาตรา 79 ที่ถูกตัดออก โดยให้คณะกรรมการอากาศสะอาดจังหวัดมีอำนาจประกาศกำหนดประเภทและขนาดของกิจการที่จะดำเนินการในพื้นที่เพื่อให้หน่วยงานตามกฎหมายอื่นนำไปดำเนินการในส่วนที่เกี่ยวข้องต่อไป
- การตัดมาตรา 11 วรรคสอง เรื่องการคุ้มครองชั่วคราว เนื่องจากมีกฎหมายและระเบียบที่เกี่ยวข้องรองรับกระบวนการคุ้มครองชั่วคราวไว้อย่างครอบคลุมแล้ว
- การยกเว้นความรับผิดของสถาบันการเงิน ปรับปรุงนิยามสถาบันการเงินให้มีขอบเขตแคบลง โดยหมายถึงธนาคารพาณิชย์หรือสถาบันการเงินเฉพาะกิจ พร้อมกำหนดหลักเกณฑ์ความรับผิดกรณีให้สินเชื่อหรือคำปรึกษาแก่ผู้ครอบครองแหล่งกำเนิดมลพิษข้ามแดน โดยมีข้อยกเว้นเมื่อสามารถพิสูจน์ได้ว่ามีระบบประเมินความเสี่ยงและปฏิบัติตามระบบดังกล่าว รวมถึงนโยบายหรือคำสั่งของรัฐ
- การตัดระบบฝากไว้ได้คืน ตัดมาตรา 175 และมาตรา 176 ออก เพื่อรอการนำหลักการดังกล่าวไปบรรจุในกฎหมายเฉพาะด้านการจัดการขยะทั้งระบบ ซึ่งจะมีเนื้อหาครอบคลุมมากกว่า
สถานะการดำเนินการในปัจจุบัน
คณะกรรมาธิการร่วมฯ ได้หารือจนสามารถหาข้อยุติในประเด็นต่าง ๆ ได้ครบถ้วนแล้ว ขณะนี้อยู่ระหว่างการตรวจสอบความถูกต้องและปรับแก้ถ้อยคำเล็กน้อย ก่อนเสนอให้ทั้งสองสภาพิจารณาให้ความเห็นชอบ ให้แล้วเสร็จภายในเดือนธันวาคม 2569 และคาดว่าจะสามารถประกาศใช้เป็นกฎหมายได้เร็วที่สุดในช่วงเดือนมีนาคม–เมษายน 2570
จึงเรียนมาเพื่อโปรดทราบ
ฝ่ายกฎหมาย สภาอุตสาหกรรมฯ